Gates zajmował się biznesową stroną działalności firmy, ale także nadal programował. Pod koniec 1976 roku firma Microsoft uniezależniła się od MITS i w dalszym ciągu zajmowała się produkcją narzędzi programistycznych na różne systemy operacyjne. Jesienią 1973 zapisał się na Uniwersytet Harvarda na studia licencjackie (ang. prelaw (inne języki)), umożliwiające późniejszą kontynuację na studiach prawniczych (inne języki) (ang. law school), odszedł po trzech semestrach. Prócz czasu komputerowego młodzież otrzymała honorarium autorskie. Rok później firma Information Sciences Inc. zatrudniła uczniów Lakeside do napisania w języku COBOL programu służącego do zarządzania listą płac. Pod koniec trwania zakazu uczniowie Lakeside (Gates, Paul Allen, Ric Weiland (inne języki) i Kent Evans) zaproponowali CCC, że będą wyszukiwać błędy w oprogramowaniu w zamian za bezpłatny dostęp do komputera.
W 2024 roku magazyn Forbes wycenił jego majątek na kwotę 128 mld dolarów, co dało mu siódmą pozycję. W 1999 majątek Gatesa przekroczył wartość 100 mld dolarów, w konsekwencji czego media zaczęły określać go jako „centymiliardera”. Gates był pierwszym na liście 400 Skolim Kasyno najbogatszych Amerykanów Forbesa od 1993 do 2007 i pierwszym na liście miliarderów od 1995 do 2007, posiadając 58 mld dolarów amerykańskich. W pierwszych latach istnienia Microsoftu wszyscy pracownicy mieli znaczny wpływ na działalność firmy. W lutym 1976 roku Gates opublikował Open Letter to Hobbyists (inne języki) w newsletterze MITS, twierdząc, iż MITS nie może kontynuować produkcji, dystrybucji i utrzymywania wysokiej jakości swoich produktów bez pobierania za nich opłat. W wieku 14 lat Gates podjął się z Allenem nowego przedsięwzięcia o nazwie Traf-O-Data (inne języki). Jego majątek w szczytowym momencie (około 1999 roku) przekraczał 100 miliardów dolarów, co w przeliczeniu na dzisiejsze wartości czyniło go najbogatszym człowiekiem wszech czasów.
Jednym z takich komputerów był PDP-10 należący do Computer Center Corporation (inne języki) (CCC), do którego uczniom Lakeside zabroniono dostępu, kiedy złapano ich na wykorzystywaniu błędów w systemie operacyjnym, aby uzyskać bezpłatny czas komputerowy. Gdy dofinansowanie Mothers Club wyczerpało się, Gates wraz z innymi uczniami zaczęli poszukiwać czasowego dostępu do innych systemów, m.in. Gates zainteresował się programowaniem w BASICu na tym komputerze i aby móc poświęcić temu więcej czasu, został zwolniony z zajęć matematyki. W wieku 13 lat rozpoczął naukę w Lakeside School, ekskluzywnym prywatnym liceum w Seattle. Własne imię nosił jako czwarty w rodzinie, lecz znany był jako William Gates III lub „Trey”, ponieważ jego ojciec używał przyrostka „II”. Jego rodzina była zamożna; ojciec był znanym prawnikiem, matka – businesswoman, zasiadającą m.in. Urodził się w Seattle jako syn Williama Henry’ego II (inne języki) i Mary Maxwell Gatesów.
W latach 1995–2007 zajmował pierwsze miejsce w corocznym rankingu magazynu Forbes (The World’s Billionaires). Od czasu, kiedy zgromadził swoją fortunę, Gates zaangażował się w szereg przedsięwzięć filantropijnych, przeznaczając duże sumy pieniędzy na potrzeby organizacji dobroczynnych i programów badań naukowych poprzez założoną w 2000 fundację Billa i Melindy Gatesów.
Gotowy, aby rozpalić swoją karierę w Gates?
Wkrótce potem Buffett ogłosił, że będzie wpłacał na rzecz Gates Foundation identyczne sumy jak Gates, do 1,5 mld dolarów na rok. Jego darowizny są zwykle przytaczane jako wywołujące pokaźną zmianę w nastawieniu bogatych ludzi do filantropii, która zaczęła stawać się wśród nich normą. Według Forbesa w 2007 szacunkowa wycena majątku Gatesa sięgała kwoty ponad 58 mld dolarów. Przyczyny rozstania nie zostały upublicznione, a para przyznaje, że będzie współpracować w pracy charytatywnej. 3 maja 2021, po 27 latach małżeństwa i 34 latach związku, rozstał się z żoną. W 1987 na konferencji prasowej firmy Microsoft na Manhattanie poznał Melindę French.
Swoje dotychczasowe obowiązki podzielił między Raya Ozziego (inne języki), któremu powierzył codzienne zarządzanie przedsiębiorstwem, i Craiga Mundiego (inne języki), który zajął się długofalową strategią Microsoftu. 15 czerwca 2006 ogłosił, że przez najbliższe dwa lata będzie stopniowo wycofywał się z pełnionej przez siebie funkcji, by móc poświęcać więcej czasu na działalność dobroczynną. Oficjalnie nie znajdował się w zespole programistów od czasu prac nad TRS-80 Model 100, ale pisał kod aż do 1989. Rola Gatesa w Microsofcie przez większość czasu była kierowniczo-wykonawcza. Większość relacji z pierwszej ręki przedstawia go jako człowieka nieprzyjaznego, besztającego podwładnych za błędy dostrzeżone w ich strategiach biznesowych czy propozycje narażające długoterminowe interesy firmy na ryzyko. Dążył do poszerzenia zestawu produktów Microsoftu, a gdy Microsoft zyskiwał dominującą pozycję, Gates zaciekle jej bronił. Od założenia Microsoftu w 1975 do 2006 miał decydujący głos w strategii biznesowej firmy.